FAUTEUILS, EEN KORTE GESCHIEDENIS

Stoelen zijn van alle tijden, maar de fauteuil is een relatief nieuw fenomeen. Voor ca. 1800 was een ‘luie stoel’ slechts voor een klein deel van de mensheid weggelegd. Daarna ging het snel. De Industriële Revolutie heeft ervoor gezorgd dat de fauteuil voor een groot publiek beschikbaar werd. Het heeft de manier waarop in de Westerse wereld over zitten wordt gedacht ingrijpend veranderd.

Fauteuils zoals wij die nu kennen, ontstonden in Frankrijk in het begin van de achttiende eeuw. Deze comfortabele stoelen waren een reactie op het ongerieflijke zitmeubilair uit de tijd van Franse koning Lodewijk XIV (1638-1715). Lodewijk XIV hechtte aan een strenge hofetiquette, waarbij het alleen de hoogste rangen was toegestaan om te zitten. Zijn overlijden luidde een periode van lossere omgangsvormen in. Regent Filips van Orléans, die tussen 1715 en 1723 de regering waarnam voor de minderjarige Lodewijk XV, zetelde niet in Versailles maar in het Palais Royal in Parijs. Ook de aristocratie vestigde zich weer in haar stadspaleizen in Parijs. Het gevolg was een grote sociale mobiliteit waarbij minder waarde aan etiquette werd gehecht. Het fenomeen van de salon stamt uit deze tijd: bijeenkomsten bij iemand thuis waar intellectuelen hun ideeën uitdroegen en waar afkomst geen rol speelde. In dit liberale klimaat ontstond de fauteuil, een comfortabele stoel die makkelijk door de kamer te verplaatsen is. Sinds zijn introductie is de fauteuil niet meer weg te denken uit het interieur.

Bekleding

In Groot-Brittannië, waar het koningshuis relatief weinig macht had, vond een vergelijkbare maatschappelijke ontwikkeling plaats. Ook hier werden in de achttiende eeuw comfortabele stoelen met armleuningen geïntroduceerd die ontworpen waren om vrij in de ruimte te staan. De gilden waren er minder machtig dan op het continent, wat vernieuwingen makkelijker maakte. Terwijl in Frankrijk stoelen werden gemaakt in kleine werkplaatsen, kwamen in Engeland al rond 1730 meubelfabrieken op waar zo’n drie- à vierhonderd man werkten. Deze fabrieken leverden niet alleen aan het hof en de aristocratie maar ook aan de burgerij en de snel groeiende middenklasse. In Frankrijk golden tot de Revolutie (1789) strenge gildevoorschriften: fauteuils werden vaak van verguldsel en snijwerk voorzien en bleven een luxe artikel. In Engeland daarentegen ontstonden al snel fauteuils die helemaal bekleed werden. Zo was het niet nodig om de romp helemaal af te werken en kon er goedkoper geproduceerd worden.

Luie stoel

In de negentiende eeuw neemt de ontwikkeling van de fauteuil een grote vlucht. De introductie van springveren rond 1830 was een belangrijke innovatie. De gerieflijke diepe fauteuils die hierdoor mogelijk werden, voorzagen in een behoefte bij het Victoriaanse publiek. In Groot-Brittannië komt een belangrijke meubelindustrie op die zijn producten wereldwijd exporteert.

Tot het midden van de negentiende eeuw was kapok een duur en vrij spaarzaam toegepast vulmiddel. Toen India in 1857 werd ingelijfd bij het Britse Empire, kwam kapok in veel ruimere mate beschikbaar en werden fauteuils volumineuzer. Ze werden ook steeds comfortabeler. In die tijd doet het idee van de ‘luie stoel’ waarin men een dutje kan doen, opgeld in brede lagen van de bevolking. Tot dan was zitten voornamelijk een actieve bezigheid. Stoelen waren lang niet voor iedereen een vanzelfsprekendheid. De overgrote meerderheid van de mensen zat eigenlijk alleen tijdens de kerkdienst, of om aan een tafel te eten of te werken. Dat een ‘luie stoel’ voor steeds meer mensen binnen handbereik kwam, kan een revolutie genoemd worden.

Wisselwerking

De wisselwerking tussen Groot-Brittannië en Frankrijk was groot. Franse fauteuils werden beïnvloed door Britse voorbeelden en vice versa. Ook in de rest van Europa waren Frankrijk en Groot-Brittannië toonaangevend. Naast de enorme omvang van de Britse meubelindustrie is deze invloed goeddeels terug te voeren op de verspreiding van voorbeeldboeken. De invloed van Franse en Britse meubelontwerpen is gedurende de hele achttiende- en negentiende eeuw onmiskenbaar.

Uit de enorme hoeveelheid modellen die in deze periode is ontstaan, heeft Heritage Fauteuils er zes gekozen. Bij de selectie is niet gestreefd naar een compleet historisch overzicht. Leidend zijn steeds het comfort en de schoonheid van het model geweest. De stoelen in deze eerste collectie zijn vernoemd naar de regerende vorsten uit de periode waarin het betreffende model is ontstaan. Heritage Fauteuils verwacht zijn collectie in de toekomst uit te breiden.

Bart Assies

Facebook
Facebook
Twitter
LinkedIn
The message will be closed after 20 s
Ajax Loading